Cô Mười Đồng Mỏ là ai? Sự tích, văn khấn Cô Mười Mỏ Ba?

1. Cô Mười Đồng Mỏ là ai? 

Cô Mười Đồng Mỏ hay còn được gọi là Thánh Cô. Đây là vị thánh nữ đứng thứ mười ở hàng Tứ Phủ Thánh Cô. Trước Cô Mười Đồng Mỏ là vị thánh Cô Bé Thượng Ngàn và đứng sau Cô Mười Đồng Mỏ là Cô Chín thượng thiên. 

2. Sự tích Cô Mười Mỏ Ba:

Theo truyền thuyết dân gian, Cô Mười Đồng Mỏ là một nhân vật kỳ bí và gắn bó chặt chẽ với những sự kiện lịch sử quan trọng và văn hóa tâm linh của dân tộc. Tương truyền, Cô Mười Đồng Mỏ đã theo hầu Chầu Mười Đồng Mỏ, cùng với Chầu Mười, đóng góp tích cực vào công cuộc giúp vua Lê đánh bại quân Minh và tiêu diệt đội quân của Liễu Thăng. Tuy nhiên, những ghi chép về thần tích của Cô Mười và Chầu Mười còn khá ít ỏi, gần như không có trong các tài liệu chính thức.

Có nhiều người cho rằng Cô Mười quản lý các mỏ vàng và bạc ở Chi Lăng. Trong văn hóa dân gian, Cô Mười được miêu tả là một thánh cô xinh đẹp, với vẻ đẹp hiếm có mà ai cũng phải ngước nhìn. Cô được mô tả với những lời ca ngợi về vẻ đẹp và sự duyên dáng của mình “Hình dung nhan sắc ai mà dám đương”. 

Cô Mười thường xuất hiện trong trang phục lộng lẫy và trang nhã. Vì thế, người đời và Thánh Mẫu đã phải thốt lên:

Cô Mười đẹp tựa sao sa
Cô đẹp như sao Bắc Đẩu – Ngân Hà
Đồng Mỏ – Cô Mười vào ra
Mẫu khen Cô đẹp nhất tòa Sơn Trang

3. Đền thờ Cô Mười Mỏ Ba:

Đền thờ Cô Mười Mỏ Ba toạ lạc tại xã Mỏ Ba, thị trấn Đồng Mỏ, tỉnh Lạng Sơn. Đây cũng chính là nơi xuất hiện cùng sự tích Cô Mười Mỏ Ba. Khi chầu Cô Mười Mỏ Ba, người ta thường hát bài chầu như sau: 

“Ai lên Đồng Mỏ Chi Lăng

Nhớ người nữ kiệt cứu dân tiền triều

Nước non gặp vận hiểm nghèo

Chầu Mười Đồng Mỏ sớm chiều xông pha

Vốn dòng sinh quán Mỏ Ba

Cần lao nối dõi việc nhà đao cung

Gặp thời Thái Tổ Trung Hưng

Theo vua dẹp giặc Liễu Thăng hàng đầu”

Hay khi nói về cảnh chầu xông pha nơi chiến trận:

“Canh ba giờ Tí hiện ra

Áo vàng phấp phới khăn hoa dịu dàng

Vua ban kiếm bạc cờ vàng

Cưỡi trên mình ngựa hiên ngang oai hùng

Đêm thanh bẻ lái giữa dòng…”​

4. Văn khấn Cô Mười Mỏ Ba:

Con Nam Mô A Di Đà Phật…

Con Nam Mô A Di Đà Phật…

Con Nam Mô A Di Đà Phật…

Con lạy chín phương trời, con lạy mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương…

Con lạy Đức Vua Cha Ngọc Hoàng Thượng Đế…

Con lạy Tam Phủ Công Đồng, Tứ Phủ Vạn Linh…

Con lạy Tam Vị Thánh Mẫu…

Con lạy Hội đồng Trần Triều Hiển Thánh…

Con lạy Hội đồng Chúa Bói, Chúa Chữa, Chúa Mán, Chúa Mường…

Con lạy Ngũ Vị Tôn Quan…

Con lạy Tứ Phủ Chầu Bà…

Con lạy Tứ Phủ Đức Thánh Hoàng…

Con lạy Tứ Phủ Đức Thánh Cô…

A Di Đà Phật – Con lạy Cô bé bản đền, cô Mười bản đền Đồng Mỏ Linh Từ…

Ngày hôm, hương tử con… ngụ tại… nhất tâm tưởng, vạn tâm thành về bản cảnh đây, tờ tiền giọt dầu nén nhang (lễ mọn lòng thành) dâng lên cửa Phật, cửa Thánh, cửa Chầu. Con xin Chầu Mười anh linh hiển hiện ngự về bản cảnh đây chắp lễ, chắp bái, chắp kêu, chấp cầu cho hương tử con nơi cõi thế được thỏa lòng ước mong…

Là để xin Chầu Mười Đồng Mỏ…………………………………………………………………………………….

A Di Đà Phật – Con lạy Tứ phủ Đức Thánh Cậu…

Con lạy Năm dinh quan lớn, Mười dinh các quan…

Con lạy Thanh Xà Đại Tướng – Bạch Xà Đại Quan…

Con lạy Chư vị Chúa cai bản đền, Quan cai bản điện…

Con lạy Chư vị Thành Hoàng Bản Thổ, Chư vị Thần thổ ngự tại dải đất này…

Hương tử con nhất tâm 1 lòng, tòng 1 đạo, nhất tâm trí thiết, nhất dạ chí thành, đêm tưởng ngày mong, tu thiết hương, hoa, đăng, trà, quả, thực cung thỉnh kính mời chư vị tiên thánh giáng lâm trước án chứng giám lòng thành thụ hưởng lễ vật. Đệ tử con mang miệng về tâu, mang đầu về bái, để cúi xin………………………………………………………………………….

Tâm con các Ngài hay, lòng con các Ngài thấy… Kính xin Chư Phật, Chư Tiên, Chư Thánh anh linh chứng giám…

Dạ con Nam Mô A Di Đà Phật…

5. Văn thỉnh mời Cô Mười hay nhất: 

Mẫu 1: 

Dâng căn tôn hiệu Cô Mười

Mỏ ba chốn ấy là người cùng tiên

Cô Mười Đồng Mỏ bao xa

Cô Mười nhân sắc tòa tiên cung

Đồng Mỏ Chi Lăng

Cô Mười nữ kiệu cứu dân tiền triều

Mẫu 2: 

Cô Mười Đồng Mỏ Chi Lăng

Cờ thần kiếm bạch cứu dân phù đời

Dâng nhang tôn hiệu Cô Mười

Mỏ Ba chốn ấy là người thần tiên. 

Mẫu 3: 

Cô Mười Đồng Mỏ – Chi Lăng

Cờ thần kiếm bạc cứu dân phù đời

Tôn nhang danh hiệu Cô Mười

Mỏ Ba chốn ấy vốn người sơn trang

Xa xôi chẳng quản dặm ngàn

Cưỡi mây nương gió xa loan ngự về

Nhang thơm tỏa ngát bốn bề

Nhất tâm phụng thỉnh Cô về ngự vui

Ngàn mây xanh thắm bầu trời

Đai hoa, khăn thắt vẻ ngời hào hoa

Nhỡn tinh lóng lánh sao sa

Mẫu khen Cô đẹp nhất tòa Sơn Trang

Suối khe róc rách gẩy đàn

Gió đưa khúc nhạc bổng khoan nhặt trầm

Hổ gầm vang động sơn lâm

Chim non ríu rít bách âm hợp hòa

Cô Mười đẹp tựa sao sa

Tây Thi thua sắc Hằng Nga kém tài

Trên đời có một không hai

Tích xưa sinh thánh là người sơn trung

Mỏ Ba, Bản Thí thổ nùng

Núi non điệp điệp trùng trùng thấp cao

Đền thiêng dấu tích ra vào

Khi lên Bắc Lệ lúc vào Suối Ngang

Líu lo chim hót trên ngàn

Phong lan đua sắc cúc vàng đua tươi

Khí thiêng thơm ngát đưa mùi

Nhang thơm khấn nguyện cô Mười giáng lâm

Độ cho sở nguyện tòng tâm

Độ cho thoát khỏi tham sân đọa đầy

Nhang thơm tỏa ngát bốn bề

Nhất tâm phụng thỉnh Cô về ngự vui

Ngàn mây xanh thắm bầu trời

Đai hoa, khăn thắt vẻ ngời hào hoa

Nhỡn tinh lóng lánh sao sa

Mẫu khen Cô đẹp nhất tòa Sơn Trang

Suối khe róc rách gẩy đàn

Gió đưa khúc nhạc bổng khoan nhặt trầm

Hổ gầm vang động sơn lâm

Chim non ríu rít bách âm hợp hòa

Cô Mười đẹp tựa sao sa

Tây Thi thua sắc Hằng Nga kém tài

Trên đời có một không hai

Tích xưa sinh thánh là người sơn trung

Mỏ Ba, Bản Thí thổ nùng

Núi non điệp điệp trùng trùng thấp cao

Đền thiêng dấu tích ra vào

Khi lên Bắc Lệ lúc vào Suối Ngang

Líu lo chim hót trên ngàn

Phong lan đua sắc cúc vàng đua tươi

Khí thiêng thơm ngát đưa mùi

Nhang thơm khấn nguyện cô Mười giáng lâm

Độ cho sở nguyện tòng tâm

Độ cho thoát khỏi tham sân đọa đầy

6. Vẻ đẹp Cô Mười Đồng Mỏ: 

Vẻ đẹp của Cô Mười Đồng Mỏ được miêu tả qua bài văn tả Cô như sau:

Cô Mười Đồng Mỏ – Chi Lăng 

Cờ thần kiếm bạc cứu dân phù đời 

Tôn nhang danh hiệu Cô Mười 

Mỏ Ba chốn ấy vốn người sơn trang 

Xa xôi chẳng quản dặm ngàn 

Cưỡi mây nương gió xa loan ngự về 

Nhang thơm tỏa ngát bốn bề 

Nhất tâm phụng thỉnh Cô về ngự vui 

Ngàn mây xanh thắm bầu trời 

Đai hoa, khăn thắt vẻ ngời hào hoa 

Nhỡn tinh lóng lánh sao sa 

Mẫu khen Cô đẹp nhất tòa Sơn Trang 

Suối khe róc rách gẩy đàn 

Gió đưa khúc nhạc bổng khoan nhặt trầm 

Hổ gầm vang động sơn lâm 

Chim non ríu rít bách âm hợp hòa 

Cô Mười đẹp tựa sao sa 

Tây Thi thua sắc Hằng Nga kém tài 

Trên đời có một không hai 

Tích xưa sinh thánh là người sơn trung 

Mỏ Ba, Bản Thí thổ nùng 

Núi non điệp điệp trùng trùng thấp cao 

Đền thiêng dấu tích ra vào 

Khi lên Bắc Lệ lúc vào Suối Ngang 

Líu lo chim hót trên ngàn 

Phong lan đua sắc cúc vàng đua tươi 

Khí thiêng thơm ngát đưa mùi 

Nhang thơm khấn nguyện cô Mười giáng lâm 

Độ cho sở nguyện tòng tâm 

Độ cho thoát khỏi tham sân đọa đầy 

Quế lan oanh yến sum vầy 

Vun bồi cội phúc tháng ngày bình an 

Thỉnh Cô chứng giám đàn tràng 

Khuông phù đệ tử an khang thọ trường.

– Cô Mười là một vị thánh rất xinh đẹp, không ai có thể so sánh được “Tưởng tượng nhan sắc nào sánh bằng”. Cô luôn tươi cười và rất niềm nở: “Cô Mười đêm ngày nở nụ cười trên môi”, “Về đồng mặc áo vàng tươi; khăn hoa, khăn thắt lưng đúng người Sơn Trang”.

Ngoài ra, vẻ đẹp ấy của Cô Mười Đồng Mỏ còn được dân gian lưu truyền qua những câu hát từ xa xưa: 

Ai lên Đồng Mỏ – Chi Lăng

Cô Mười nhan sắc miệng cười nở hoa

Chắp tay bái lạy Cô Mười

Hình dung nhan sắc ai mà dám đương

Xa xôi chẳng quản đường trường

Băng ngàn vượt núi, cưỡi mây đi về

Về đồng mặc áo vàng tươi

Đai hoa, khăn thắt đúng người Sơn Trang

Cô Mười đẹp tựa sao sa

Cô đẹp như sao Bắc Đẩu – Ngân Hà

Đồng Mỏ – Cô Mười vào ra

Mẫu khen Cô đẹp nhất tòa Sơn Trang…….

Cô Mười đẹp tựa Hằng Nga

Hằng Nga kém sắc, Tây Thi kém tài

Trên ngàn có một không hai

Khi xưa Cô vốn là người thần tiên

Cô Mười Đồng Mỏ còn đủ tài năng cầm kỳ thi họa:

Nắng nghe tiếng nhật, tiếng khoan

Cô Mười Đồng Mỏ đánh đàn ca ngâm

Khi gió mát lúc êm trời

Khi Cô dệt lụa, lúc lại quay tơ

Thanh nhàn hái lá đề thơ

Chơi chùa Non Nước lững lờ vào ra